Van bijstand naar baan: inkomensontwikkelingen van Rotterdammers die werk vinden vanuit de bijstand

Het hebben van (betaald) werk valt altijd te verkiezen boven een uitkering. Dit is een belangrijke gedachtegang achter het beleidskader Participatie (2022-2026). In het maatschappelijk debat is dit een belangrijk onderwerp, waarbij veel mensen het uitgangspunt huldigen dat ‘werk moet lonen.’ Eén van de voordelen van het hebben van werk is dan het hogere inkomen ten opzichte van een uitkering. Uit een recente publicatie van de Armoedemonitor van het CBS bleek echter dat een relatief grote groep werkenden een inkomen onder het sociaal minimum heeft.

In dit onderzoek in opdracht van de gemeente Rotterdam geven we een betrouwbaar en zo actueel mogelijk beeld van de inkomensontwikkeling van de groep Rotterdammers die door het vinden van werk volledig uitstroomt en niet langer van een bijstandsuitkering afhankelijk is. We onderzoeken zowel ontwikkelingen in inkomen uit loon als ontwikkelingen in het totale inkomen, inclusief toeslagen en tegemoetkomingen. Dit doen we op basis van CBS-microdata.

De meeste mensen (82%) hebben na uitstroom een hoger inkomen uit loon dan het inkomen dat zij hadden in de bijstandssituatie. Toch zijn er ook mensen bij wie het inkomen uit loon lager ligt dan hun eerdere inkomen in de bijstand. Dit komt vooral voor bij mensen die in de bijstand al deels werk hadden. Kijken we alleen naar mensen die voor uitstroom geen werk hadden, dan heeft 94% hogere inkomsten uit loon dan uit de uitkering.

Kijken we naar het totale inkomen, dus inclusief toeslagen en tegemoetkomingen, dan gaat bijna vier op de vijf mensen (78%) er in het jaar na uitstroom in inkomen op vooruit. Voor degenen die de hele periode blijven werken, is dit 90%. Vijf jaar na uitstroom heeft 83% van de mensen een hoger inkomen dan vóór uitstroom uit de uitkering. En van de mensen die de hele vijf jaar na uitstroom hebben gewerkt, gaat 94% erop vooruit. Het gemiddelde inkomen is vijf jaar na uitstroom ongeveer 1,6 keer hoger dan het zou zijn geweest als zij in de bijstand waren gebleven.

De meeste mensen gaan er dus in inkomen op vooruit door te gaan werken. Maar er zijn dus ook mensen die erop achteruitgaan, zoals mensen die als oproepkracht gaan werken. Dit komt vooral omdat zij over een langere periode (te) weinig uren werken.